آیین عزاداری محرم (5)؛

سنت مردم یزد در سوگواری شهادت امام حسین (ع)

تهران - آیین عزاداری سنتی مردم استان یزد به مناسبت شهادت امام حسین(ع)، ‎10 روز مانده به ماه محرم با عنوان ˈبهر شهیدˈ آغاز می شود و تا پایان ماه صفر ادامه دارد.

در آیین بهرشهید که تا اول ماه محرم ادامه دارد، هیاتی متشکل از جوانان و نوجوانان شهر به منازل مردم مراجعه و اشعاری را در سوگ امام حسین(ع) و یاران با وفایش زمزمه می کنند.
دو روز مانده به محرم، آیین ˈپرسهˈ برپا می شود و مردم در قالب هیات عزاداری در سطح شهر حرکت می کنند و اشعاری در رثای علی اکبر (ع) می خوانند. برای آغاز عزاداری ماه محرم هر شب یکی از وعاظ با خواندن ذکر و کلماتی، با عنوان ˈشاه کشیدنˈ مراسم را آغاز می کنند.
پس از انجام این مراسم، تعدادی از عزاداران از جمله سادات و پیرمردان، با عنوان ˈیاران عزاˈ، دور هم جمع می شوند و به آرامی ترجیح بند معروف محتشم کاشانی را می خوانند.
از دیگر سنت های عزاداری مردم در ماه محرم ˈنخل بستنˈ نام دارد، نخل یک سازه چوبی است که قسمت جلو و عقب آن از قطعات کوچک به شکل نخل ساخته شده است.
تعدادی از خادمان حسینیه روز هشتم ماه محرم با استفاده از پارچه مشکی، آیینه و شمشیر نخل را آذین بندی می کنند. نخل سمبل پیکر مطهر سیدالشهدا(ع) است و آیینه ها، نمادی از شخصیت حسین (ع) است.
در ندوشن رسم است هنگام نخل برداری کسانی که در طول سال گوسفندی نذر کرده باشند در مقابل نخل، قربانی می کنند.
آذین بندی حسینیه، نخل برداری، طبخ آش، ذبح گوسفند، پخش نذورات مردمی و برپایی هیات های سینه زنی و زنجیرزنی از دیگر برنامه های مردم ندوشن در ماه محرم است.
از دیگر آیین های سوگواری مردم این دیار برگزاری آیین ˈشاخ به شاخˈ است که به شکل باشکوهی در این روستاها برگزار می شود اهالی روستا پس از اقامه نماز مغرب و عشا در گروههای مختلف شروع به پرسه زنی در کوچه های آبادی می کنند.
آنها با خواندن ابیاتی، از مردم درخواست هیزم می کنند و هیزم های جمع آوری شده در میدان آبادی روی هم انباشته شده و با برافروختن آتش در پرتو گرما و روشنایی آن عزاداری سنتی آغاز می شود.
مردم دست در دست هم حلقه ای بزرگ در گرد آتش ایجاد می کنند و گروهی که شمار آنان به پنج یا هفت نفر می رسد در میان این حلقه، حلقه کوچکتری تشکیل داده و نواهای ˈیا حسنˈ و ˈیا حسینˈ آغاز می شود و جمعیت عزادار نیز با تکرار این عبارات، به سر و سینه خود می زنند و این مراسم تا پاسی از شب ادامه می یابد.
در مورد وجه تسمیه ˈشاخ به شاخˈ گفته شده، چون عزاداران اقدام به جمع آوری اندک اندک و شاخه به شاخه هیزم از اهالی می کنند، آن را به این نام می خوانند.
آیین ˈذکر گرفتنˈ نیز بیشتر برای اعلام مجلس عزاداری امام حسین (ع) و همچنین استقبال از ماه محرم در برخی از روستاهای این منطقه برپا می شود.
در این مراسم سنتی که مقارن غروب آفتاب و بر بالای پشت بام مسجد یا حسینیه آبادی برگزار می شود حاضران با خواندن اشعاری، فرا رسیدن ماه محرم و برپایی مجلس عزای حسین (ع) را به اطلاع اهل محل می رسانند.
در مجموع می توان گفت که مراسم سوگواری ماه محرم و صفر در استان یزد با شکوه خاصی برگزار می شود؛ به طوری که هیچ محله ای نیست که در آن مراسم روضه خوانی برگزار نشود. بیشتر مردم با لباس سیاه در محافل تکایا و حسینیه ها شرکت کرده و
به سینه زنی و عزاداری می پردازند. گرامیداشت این روزها حتی در بین زرتشتیان هم دیده می شود.
از دیگر آیین های مذهبی مردم یزد مراسم نخل برداری است. مردم یزد نخل را نماد تابوت سرور شهیدان حسین بن علی (ع) و یاران وفادارش می دانند. نخل اسکلت عظیمی از جنس چوب است که مانند درخت سرو است. سرو در فرهنگ عامه نشانه جاودانگی، جوانمردی و آزادگی است که از ویژگی های پیشوای شیعیان است.
نخل را با پارچه ای شمشیر بندان می کنند. چند آیینه قدی، منگوله ها، دستمال های ابریشمی رنگی هم بر آن جای می گیرند. بر تارک نخل جقه های فلزی -پر پرندگان-
می گذارند. در داخل نخل هم زنگی آویزان که با به صدا در آوردن آن خبر برپایی نخل از روی زمین و حرکت آن به دور میدان حسینیه اعلام می شود. هنگام گذاشتن نخل روی زمین نیز، دوباره زنگ به صدا در می آید و با صدای آن با هم یا حسین می گویند و نخل را بلند می کنند. با هدایت سیدی از اهل محل، روی نخل ایستاده، آن را دور میدان یا حسینیه می چرخانند. افرادی که برای شرکت در نخل برداری زیر نخل می روند، همه پا برهنه اند و شمارشان به بزرگی و کوچکی و وزن نخل بستگی دارد. نمونه هایی از نخل های شهر یزد در میدان امیرچخماق، میدان بعثت، حسینیه چهارمنار، فهادان، میدان وقت الساعت و حسینیه شاه ابوالقاسم قرار دارد.
دهه محرم با مراسم شام غریبان در شب عاشورا به پایان می رسد. مردم در این شب بیشتر در حسینیه ها گرد هم می آیند و اشعاری چون ˈ… شام غریبان حسین (ع) امشب است امشب استˈ را زمزمه می کنند.
فراهنگ (2)**1883

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال